X Tools

برنامه‌هاي X Tools يكي از برنامه‌هاي جانبي موجود در سيستم Arcview مي‌باشد كه بصورت avx به برنامه‌هاي داخلي سيستم اضافه مي‌گردد. بنابراين در حالت استاندارد اين برنامه در داخل سيستم نيست ولي با كپي كردن Esr\AV-GIS30\Arcview\Ext32 برنامه فوق فعال مي‌گردد.

محيط فعاليت اين برنامه در منوهاي view و Table مي‌باشد ولي در منوي اصلي پروژه (TOC) مشخصات پيش‌فرض دستگاه را نمايش مي‌دهد و مي‌توان بخشي از پيش‌فرضهاي فوق را تغيير داد. براي اين منظور گزينه X Tools DEAFULTS را در منوي اصلي دستگاه فعال كرده و گزينه‌هايmap units,out put map units, view distance , units for area out puts, Always convert overlay, Always calculate Areaو Set Projects را مطابق با اطلاعات پروژه وارد مي‌نماييم.

در ادامه اين بخش كاربرد گزينه‌هاي مختلف X Tools در محيط viewو Table تشريح مي‌گردد.

View- X Tools

View/change X Tools Default

اين گزينه همانطوريكه در ابتداي اين بخش گفته شد, پيش‌فرضهاي موجود در سيستم را مطابق با نياز كاربر و ماهيت اطلاعات وارد شده تغيير مي‌دهد. اين پيش‌فرضها شامل واحد اندازه‌گيري فواصل, واحد نقشه, واحد نقشه خروجي , واحد محاسبه مساحتها و تعيين سيستم تصوير مورد استفاده مي‌باشد (شكل 7-1).

X Tools Batch overlay

 اين گزينه برنامه‌هاي كاربردي موجود در سيستم را فعال مي‌كند. در عمل مي‌توان با استفاده از يكسري برنامه‌هاي كاربردي روالها و عمليات پشت‌ سر هم همانند تغيير نام و يا انجام يكسري محاسبات زمان‌ بر و طولاني را با استفاده از اين برنامه انجام داد.

View X Tools log file

اين گزينهlog file  تشكيل شده از اجراي برنامه‌هاي  overlay processing را نمايش مي‌دهد.

Clip with polygon

اين گزينه شبيه برنامه Geo processing مي‌باشد و با استفاده از آن مي‌توان بخشي از Theme فعال يا يكي از Theme هاي موجود در صفحه نمايش را مطابق با نياز كاربر بريد. با فعال كردن اين گزينه سيستم عنوان Theme را كه حاوي اشكال مورد نظر جهت بريده شدن مي‌باشد, سوال مي‌كند. بعد از انتخاب عنوان Theme, سيستم عنوان Theme حاوي چند ضلعي  را سوال مي‌نمايد كه اشكال بايد بر اساس آن فايل بريده شوند و نهايتا" نام و مسير ذخيره اطلاعات بايد توسط كاربر تعيين گردد. سپس سيستم محدوده مورد نظر را clip مي‌كند. فايل clipشده داراي تمامي ويژگيهاي فايل اصلي مي‌باشد.

Eraser Features

با استفاده از اين گزينه مي‌توان فايل اشكال حاوي چند ضلعي  را از روي صفحه نمايش فعال كنوني حذف نمود.

Identity

با استفاده از اين گزينه مي‌توان يك فايل جديد توليد كرد كه داراي بخشي يا تمامي ويژگيهاي Theme مورد نظر ما باشد. براي اين منظور بعد از اجراي برنامه ابتدا يك Themeفعال را انتخاب مي‌كنيم و سپس فيلدهاي مورد نظر در بانك اطلاعاتي را انتخاب كرده و بعد يك فايل حاوي چند ضلعي  كه اشكال بايد بر اساس آن بريده شوند را به همراه فيلد يا فيلدهاي اطلاعاتي مربوطه تعيين مي‌كنيم. سپس سيستم نام و مسير ذخيره اطلاعات را سوال مي‌كند. اين گزينه همانند گزينه clip عمل مي‌كند ولي فيلدهاي موجود در Table در اين گزينه بصورت انتخابي تعيين مي‌گردد.

Intersect Themes

اين گزينه دقيقا" همانند گزينه Identity عمل مي‌كند با اين تفاوت كه فايل مورد نظر جهت انجام تقاطع مي‌تواند غير چند ضلعي  نيز باشد. اين گزينه محل تقاطع بين Themeهاي مختلف موجود در سيستم را پيدا كرده و فيلدهاي اطلاعاتي انتخاب شده و مورد نظر را به آن نقاط اختصاص مي‌دهد.

Merge Themes

اين گزينه اطلاعات و  لايه هاي دو Themeرا كه داراي ساختار اطلاعات نظير هم مي‌باشند, با يكديگر ادغام مي‌كند. در اين گزينه Themeهاي انتخاب شده حتما" مي‌بايست نقطه, چند ضلعي  و يا خط باشند.

Union polygon Themes

 اين گزينه همانند Union Theme موجود در منوي Edit عمل مي‌نمايد. بعد از اجراي اين گزينه سيستم نام يك Theme حاوي اشكال مورد نظر را سوال كرده و سپس بايد فيلدهاي مورد نظر را تعيين نمود. سپس سيستم نام يك فايل ديگر حاوي چند ضلعي  را سوال كرده و فيلدهاي مورد نظر را نيز بايد تعيين نمود. سيستم نهايتا" محل تقاطع چند ضلعي هاي مختلف را بريده و به هر يك از چند ضلعي ها fieldهاي اطلاعاتي تعيين شده به همراه اطلاعات مساحت هر چند ضلعي  را اختصاص مي‌دهد.

Update polygons

 با استفاده از اين گزينه مي‌توان محتويات يك فيلد مبنا را كه داراي چند ضلعي  مي‌باشد انتخاب كرد و اطلاعات يك Theme چند ضلعي  جديد را در آن ادغام مي‌كند. دراين گزينه ملاك انجام تغييرات Theme جديدي مي‌باشد كه به سيستم معرفي مي‌گردد و سيستم نتيجه اين پردازش را در يك فايل جديد ذخيره مي‌نمايد.

Calculate Area , Perimeter

 با اعمال اين گزينه مساحت و پيرامون Themeهاي چند ضلعي  محاسبه شده و بعنوان يك فيلد جديد اطلاعاتي به جدول داده‌هاي سيستم اضافه مي‌گردد. همچنين در فيلدهاي خطي, طول خط محاسبه شده و به جدول اطلاعات سيستم اضافه مي‌گردد.

Transfer/convert selected features

اين گزينه كار copy/paste  را انجام مي‌دهد. در اين گزينه ابتدا مي‌بايست اشكال مورد نظر جهت كپي كردن در سيستم انتخاب گردد و سپس Theme مقصد نيز تعيين شده و سيستم اشكال انتخاب شده را در يك Theme ديگر كپي كند. در اينجا بايد توجه داشت كه اشكال و فايل مبدأ و مقصد بايد داراي ويژگيهاي همساني باشند.

Buffer selected Features

 با استفاده از اين گزينه مي‌توان يك buffer اطراف Theme انتخاب شده ترسيم كرد. فاصله بافر مي‌تواند بر اساس ID و يا يك فاصله ثابت از Theme مبنا تغيير نمايد. همچنين در اينجا مي‌توان واحد اندازه‌گيري اين فاصله را نيز تعيين كرد.

Convert Multipart shapes

 اين گزينه يك Theme حاوي يك shape field چند قسمت شده را به يك موضوع يكپارچه تبديل مي‌كند.

Convert polygons to polyline

 با استفاده از اين گزينه مي‌توان يك فايل حاوي چند ضلعي  را به فايلي با محتواي چند خطي تبديل كرد. در اين گزينه نتيجه نهايي و يا فايل چندخطي حاصل در يك Theme جديد ذخيره مي‌گردد.

Make one polygon from ploylines

اين گزينه يك چند ضلعي  از مجموع چند خطي‌هاي موجود درسيستم توليد مي‌كند.

Make one polygon from points

اين گزينه يك چند ضلعي  از نقاط موجود در سيستم تهيه مي‌نمايد.

Make one polyline from points

اين گزينه يك چند خطي از نقاط موجود در سيستم تهيه مي‌نمايد.

Convert shapes to Graphics

 اين گزينه يك shape  فايل موجود در سيستم را به يك فايل با ماهيت گرافيكي تبديل مي‌نمايد.

Convert Graphics to shapes

يك فايل گرافيكي موجود بر روي صفحه را به يك shape فايل تبديل مي‌كند. در هنگام تبديل به shape فايل سيستم انواع فايلهاي گرافيكي روي صفحه را بر اساس نقطه, خط و چند ضلعي  مرتب كرده و هر يك از فايلهاي فوق مي‌بايست در يك shape فايل مجزا ذخيره گردد.

Convert shapes to Centroids

اين گزينه مركز ثقل اشكال سطحي و يا  مركز و وسط اشكال خطي را بوسيله يك نقطه معين مي‌كند و اين نقاط را در يك فايل مجزا ذخيره مي‌نمايد.

Batch Import Themes to shape files

با استفاده از اين گزينه مي‌توان shape فايلهاي خارج از سيستم را به view  فعال كنوني وارد كرد. اين گزينه مي‌تواند دهها shape فايل را يكي ، يكي انتخاب كند.

Manage shape file

 از اين گزينه دقيقا" همانند گزينه manage date sources عمل مي‌كند و با استفاده از آن مي‌توان shape fileهاي موجود در سيستم را حذف, copy و يا تغيير نام داد.

Table  X Tools

View/change X Tools Default

اين گزينه همانطوريكه در ابتداي اين بخش گفته شد, پيش‌فرضهاي موجود در سيستم را مطابق با نياز كاربر و ماهيت اطلاعات وارد شده تغيير مي‌دهد. اين پيش‌فرضها شامل واحد اندازه‌گيري فواصل, واحد نقشه, واحد نقشه خروجي , واحد محاسبه مساحتها و تعيين سيستم تصوير مورد استفاده مي‌باشد

Field Properties

اين گزينه بعد از فعال كردن يك فيلد اطلاعاتي در جدول اطلاعات توصيفي اجرا مي‌گردد و مشخصات ساختار فيلد فعال شده را نمايش مي‌دهد. اين مشخصات شامل عنوان (Name) , نام مستعار (Alias) , نوع و ساختار داده‌ها (Type) , دقت يا تعداد اعشار (Precision) , عرض فيلد  (Width) , Status ,Pixel width ,Editable و Indexed مي‌باشد. اطلاعات فوق در اين گزينه قابل اصلاح نيست و بايد از منوي اصلي Table اصلاح گردد.

Table structure Information

با فعال كردن اين گزينه مشخصات كلي جدول فعال نمايش داده مي‌شود. اين مشخصات شامل نام مستعار (Alias) , نوع فايل (Type) , تعداد اعشار (Precision) , عرض فيلد  (Width)  و Indexed مي‌باشد.

Table statistics

اين گزينه اطلاعات آماري جدول فعال كنوني را تحت عنوان و مسير مورد نظر و با فرمت dbf ذخيره مي‌نمايد. اين اطلاعات شامل نام فيلد, نام مستعار, ساختار, عرض, تعداد اعشار, status, تعداد پيكسل, قابليت Edit , قابليت نمايش, Redefined و Blanks  براي تمامي اطلاعات و اطلاعات آماري مجموع و تعداد, متوسط, حداقل, حداكثر, دامنه ، واريانث و انحراف معيار براي داده‌هاي عددي محاسبه و تهيه مي‌نمايد.

Summarize Multiple Fields

اين گزينه جهت خلاصه‌سازي اطلاعات آماري استفاده مي‌گردد. با فعال كردن اين گزينه مي‌توان فيلدهاي مورد نظر را جهت استخراج خلاصه اطلاعات تعيين نمود. با تعيين فيلدهاي مورد نظر سپس مي‌توان نتيجه حاصل از خلاصه‌سازي را مشاهده كرد. اين نتايج شامل تعداد ركورهاي شبيه يكديگر در فيلد اطلاعاتي, مجموع مقادير(SUM-Z) و نتايج حاصل را در يك فيلد جديد و با نام وارد شده ذخيره مي‌نمايد.

Delete Multiple Fields

فيلدهاي اطلاعاتي انتخاب شده را حذف مي‌نمايد. فيلدهاي مورد نظر بعد از اجراي برنامه مي‌بايست انتخاب گرديده و حذف گردند.

Calculate Area, Perimeter, Length Acres, Hectares

با فعال كردن اين گزينه 4 فيلد اطلاعاتي با عناوين Area, Perimeter, Acres و Hectares  در جدول فعال اضافه شده و اطلاعات مربوط به اين عوارض در آن محاسبه مي‌گردد.

Export Table to Excel spread sheet

اين گزينه Table فعال كنوني را به محيط نرم‌افزار Excel تبديل مي‌نمايد.

3D Analyst

          با فعال كردن اين گزينه در برنامه‌هاي جانبي نرم‌افزار Arcview يك منو با عنوان surface در پنجره view فعال باز مي‌گردد. گزينه‌هاي موجود در اين بخش كاربرد بسياري در توليد سطوح سه بعدي و مدل‌سازي سه‌بعدي سطح زمين دارند. با استفاده از گزينه‌هاي اين بخش مي‌توان بر اساس منحنيهاي ميزان و يا نقاط ارتفاعي جمع‌آوري شده از سطح زمين, مدل ارتفاع رقومي سطح زمين را تهيه كرد. در اين بخش گزينه‌هاي موجود به تفكيك تشريح مي‌گردد

Create TIN from features

 با استفاده از اين گزينه مي‌توان از روي يك فايل منحني ميزان موجود در Theme فعال و يا يك فايل نقاط ارتفاعي , مدل رقومي سطح زمين را تهيه نمود. فايل نقاط ارتفاعي و يا برداشتهاي زميني از طريق گزينه Add event Theme به سيستم وارد مي‌گردد و هنگام محاسبه و توليد TIN  بايد ستون مربوط به ارتفاع نقاط ارتفاعي و يا نقاط برداشت‌شده به سيستم معرفي گردد. فايل نقاط ارتفاعي را مي‌توان از طريق يك اديتور متن و يا برنامه‌هايExcel و Office تهيه نمود. در قسمتAdd event Theme  اين نقاط با فرمت TXT , dbf  و INFO به سيستم وارد مي‌گردد. فايل ارتفاع چند ضلعي  نيز مي‌تواند باشد.

پس از وارد كردن Theme  مورد نظر, سيستم نوع لايه را در قسمت class مشخص مي‌نمايد. سپس در قسمت Height source  فيلد مربوط به اطلاعات ارتفاعي وارد مي‌گردد. سپس در گزينهInput As نوع اطلاعات تعيين مي‌گردد. نوع اطلاعات در حالتي كه فقط از نقاط استفاده گردد, mass points و در حالت استفاده از چند خطي,  Soft Breaxlines, mass points و Hard Breaxlines مي‌باشد. در حالت استفاده از چند ضلعي  پارامترهاي قابل انتخاب  & Soft Breaxlines ,mass points Hard , Soft Replace & Hard , Erase  , Value Fill و Clip polygon مي‌باشد (شكل 7-4).

حالت Hard براي عوارضي نظير جاده‌ها, شبكه‌هاي هيدرولوژي و خطوط ساحلي كه داراي شيب منحني‌داري هستند, استفاده مي‌گردد. حالت Soft براي عوارضي نظير كوهها و تپه‌هاي با انحناي كم استفاده مي‌گردد.

Value field نيز مشخص‌كننده اين است كه در TIN تهيه شده اطلاعات ارتفاعي به Node  اختصاص يابد يا به سطوح.

سپس با وارد كردن اطلاعات فوق , سيستم نام و مسير ذخيره اطلاعات را سوال مي‌نمايد و پس از ورود آنها شروع به پردازش مي‌نمايد.

Create Contours

با انتخاب اين گزينه و استفاده از يك فايل TIN يا گريد ، منحني هايي ايجاد مي گردد كه با منحنيهاي اوليه مورد استفاده تفاوت خواهد داشت. بعد از فعال كردن اين گزينه ارتفاع پايه و ميزان فاصله بين منحنيها وارد مي‌گردد و سيستم منحنيهاي ميزان مربوطه را توليد مي‌كند

Derive Slope

اين گزينه يك فايل رستر توليد مي‌كند كه در آن مقاديرz  نشاندهنده ميزان شيب محل مي‌باشد. در اين گزينه مي‌توان ميزان ابعاد پيكسل خروجي را تعيين نمود. بديهي است با كوچك‌تر شدن ابعاد پيكسل , حجم فايل خروجي افزايش مي‌يابد

Derive Aspect

 اين دستور برروي فايل Slop و يا TIN عمل مي‌نمايد و نتيجه آن نشاندهنده جهت شيب نسبت به اطراف مي‌باشد

Compute Hill shade

اين گزينه مقدار Hill shade و يا جهت ديد را در قسمتهاي مختلف مدل رقومي ارتفاع زمين تعيين مي‌نمايد. اين گزينه بر روي TIN و Slope عمل مي‌كند

Calculate view shade

در هنگامي كه يك نقطه را بر روي صفحه بعنوان موقعيت ناظر بيروني مشخص ‌‌نماييم, سپس با استفاده از TIN محدوده قابل نمايش و ديد تعريف شده را محاسبه مي‌نمايد. اين كار از طريق گزينه Calculate view shad انجام مي‌گيرد

Area and Volume statistics

با استفاده از اين گزينه مي‌توان مساحت بالاي يك ارتفاع مشخص‌شده و مساحت سطوح پايين آن ارتفاع را محاسبه نمود.

Cut fill

مساحت واقع بين دو سطح همسان مختلف را كه داراي پوشش مشترك نيز مي‌باشند, محاسبه مي‌نمايد. براي اجرا شدن اين گزينه هردو fieldمورد نظر بايد داراي يك فرمت و ساختار داده باشند. مثلا" هر دو TIN يا هر دو گريد و امثال آن باشند. همچنين هر دو Theme در TOC بايد روشن و فعال باشند.